مشخصات فنی لاستیک

,

جالب است بدانیم ترکیبات به کار رفته در تایر خودروهای شخصی و وانت‌ها، به ۲۰۰ مورد می‌رسد. هر چند برای نیازهای متنوع رانندگان، تایرهای مختلفی تولید می‌شود اما کار اصلی هر لاستیک این است که همراه رینگ چرخ، اتاقکی از هوا می‌سازد که وزن خودرو روی آن قرار می‌گیرد.

شاید متعجب شوید اگر بدانید بیش از ۹۵ درصد وزن وسیله نقلیه را فشار باد درون تایر متحمل می‌شود و خود لاستیک، تنها ۵ درصد را تحمل می‌کند. اینها را گفتیم تا متوجه اهمیت مشخصات تایر خودرو شوید و به دنبال درک مفاهیم و علائم روی تایر خودرو باشید. در ادامه راه و روش پرداختن به آن را با هم از نظر می‌گذرانیم.

۱- تایر خودرو سواری Passenger

۲- عرض مقطع تایر بر حسب میلی‌متر  W

۳- نسبت ارتفاع مقطع به عرض مقطع تایر(نسبت منظر)

نسبت منظر (Aspect Ratio) تایر

نسبت منظر یک تایر عبارت است از نسبت ارتفاع مقطع تایر به عرض مقطع آن. مثلاً سری ۶۵ یعنی اینکه ارتفاع مقطع تایر ۶۵ درصد عرض مقطع آن می‌باشد. بنابراین در تایرهایی با سری (نسبت منظر) کمتر ارتفاع دیواره کوتاه‌تر است.

۴- نوع ساختار (رادیال Radial ).

به طور کلی تایرها از لحاظ نوع ساختار به دو گروه اصلی تقسیم می‌گردند: ۱- بایاس. ۲- رادیال.

۱- تایرهای بایاس: در این دسته از تایرها امتداد نخ‌های لایه با خط مرکزی تایر زاویه مورب می‌سازد و قرار گیری لایه‌ها روی یکدیگر به صورت ضربدری می‌باشد. جنس نخ لایه‌ها از نایلون است و در بدنه تایر بجز در ناحیه طوقه‌ها از سیم فولادی استفاده نمی‌شود.

۲- تایرهای رادیال : در تایر رادیال امتداد نخهای لایه باخط مرکزی تایر زاویه ای در حدود ۹۰ درجه می‌سازد و به عبارت دیگر امتداد نخ‌ها در جهت شعاعی قرار گرفته است. جنس نخ لایه‌ها عموما از ریون یا پلی استر است در تایر‌های رادیال به منظور ایجاد پایداری حرکتی از لایه‌هایی به عرض عاج و زاویه مورب نسبت به خط مرکزی تایر با نام کمربند یا بلت استفاده می‌شود. الیاف مصرفی در کمربند از جنس نخ یا سیم فولادی است.

در صورتی که کمربند نخی باشد تایر را رادیال نخی و در صورتی که سیمی‌باشد تایر را رادیال سیمی‌(استیل بلت) می‌نامند.

۲- تایرهای رادیال : در تایر رادیال امتداد نخهای لایه باخط مرکزی تایر زاویه ای در حدود ۹۰ درجه می‌سازد و به عبارت دیگر امتداد نخ‌ها در جهت شعاعی قرار گرفته است. جنس نخ لایه‌ها عموما از ریون یا پلی استر است در تایر‌های رادیال به منظور ایجاد پایداری حرکتی از لایه‌هایی به عرض عاج و زاویه مورب نسبت به خط مرکزی تایر با نام کمربند یا بلت استفاده می‌شود. الیاف مصرفی در کمربند از جنس نخ یا سیم فولادی است.

در صورتی که کمربند نخی باشد تایر را رادیال نخی و در صورتی که سیمی‌باشد تایر را رادیال سیمی‌(استیل بلت) می‌نامند.

 

جدول شاخص بار

جدول شاخص سرعت

۷-استاندارد انجمن حمل و نقل آمریکا

 

 

۸-مشخصات ساختار تایر

۹-مشخصه تحمل حرارتی و چنگ زنی تایر به جاده (اصطکاک) و دوام

( UTQG )

Uniform Tire Quality Grading

(درجه بندی یکسان کیفیت تایر )

 

یکی از اطلاعاتی که معمولاً بر روی تایر وجود دارد، نتایج تستی به نام  uniform tire quality grading (UTQG) ، یا درجه بندی یکسان کیفیت تایر است. این تست اکنون برای تمام لاستیک‌های خودروهای سواری که در آمریکا به فروش خواهند رفت اجباری است (لاستیک‌های برف از این قاعده استثنا هستند). در این تست سه معیار دوام، اصطکاک و تحمل دما مورد آزمایش قرار می‌گیرد. در تست دوام تایر، لاستیک در شرایط یکسان و ویژه ای قرار می‌گیرد و هرچه عدد اعلام شده بزرگ‌تر باشد نشانگر دوام بیشتر آن لاستیک است. این عدد صرفاً یک میزان نسبی است و تنها چیزی که از آن می‌توان فهمید اینست که تایری با درجه ۲۰۰ در شرایط یکسان دو برابر تایری با درجه ۱۰۰ کار می‌کند.

تست اصطکاک نیز بر اساس توانایی لاستیک در متوقف کردن ماشین روی آسفالت و بتن خیس است. نتیجه تست به صورت C,B,A,AA اعلام می‌شود که C نشانگر اصطکاک ضعیف است.

برای آزمودن تایر از جهت توانایی تحمل دمای بالا، لاستیک را در سرعت‌های بالا تست می‌کنند. برای کسب پایین ترین درجه (C) ، لاستیک باید بتواند به مدت ۳۰ دقیقه و در سرعت ۱۳۵ کیلومتر بر ساعت حرکت کند و تغییر شکل و یا خرابی در آن صورت نگیرد.

۱۰-حد مجاز بار بر روی هر تایر و حداکثر فشار باد تایر در حالت سرد

۱۱-تایر‌های مخصوص زمستان (برف Snow   گل ولای Mud )

M+Sیا MS یا M&S همگی نشانگر این هستند که تایر از استانداردهای لازم جهت حرکت در گل و برف برخوردار است (Mud and Snow). این استانداردها از طرف انجمن سازندگان لاستیک (RMA) تعیین گردیده و این نشان به لاستیک‌هایی که دارای مشخصه‌های زیر باشند تعلق می‌گیرد:

لاستیک‌ها باید دارای شیارهای بزرگ در عاج خود باشند که از کناره‌های لاستیک به سمت وسط آن کشیده شده باشد. همچنین حداقل ۲۵ درصد سطح لاستیک را باید شیارها بپوشاند.

این نوع کدگذاری پیشینه طولانی‌ای ندارد. در طول سالیان دراز، روش‌های مختلفی برای اعلام این مشخصات به کار می‌رفته است. در بعضی موارد، یک کارخانه از کدگذاری خاص خود در یک یا چند نوع لاستیک استفاده کرده است. نکته ای که در اینجا باید به آن اشاره کرد این است که اصولاً از دهه ۶۰ به بعد بود که ارتفاع دیواره لاستیک مورد توجه قرار گرفت و برای افزایش کارایی لاستیک‌ها در دورها شروع به کوتاه شدن کرد، بنابراین پیش از آن شاهد نام گذاری‌هایی مانند ۷٫۶x۱۵ هستیم. در اینجا هر دو عدد به اینچ هستند و عدد اولی (۷٫۶) همان پهنای تایر و عدد دوم قطر رینگ مناسب برای آن لاستیک است. فقط می‌ماند طول دیواره که در هیچ جای این کد به آن اشاره ای نشده و معمولاً می‌توان آن‌را با احتساب درصد ۱۰۰ برای نسبت طول دیواره به پهنای لاستیک حساب کرد. با کدگذاری جدید، چنین لاستیکی دارای کدی به شکل ۱۹۵/۱۰۰R۱۵ خواهد بود.

تاریخ تولید تایر و مدت زمان انقضاء مصرف تایر

یکی دیگر از اطلاعات مفید نوشته شده روی تایر تاریخ تولید آن است. به طور کلی استفاده از تایری که بیش از ۶ سال عمر کرده است هرگز نباید استفاده شود بنابراین دقت به تاریخ تولید بسیار مهم است. روی تایر، تاریخ به صورت یک کد سه یا چهار رقمی‌نوشته می‌شود. کدهای سه رقمی‌مربوط به قبل از سال ۲۰۰۰  و چهار رقمی‌ها برای بعد از آنند پس اولین نکته اینکه اگر کد آن سه رقمی‌(مثلاً ۱۷۸) بود، از خرید آن صرف‌نظر کنید. و اما چهار رقمی‌ها: کدی به صورت ۳۰۰۶ به این معنی است که این تایر در سی امین هفته سال ۲۰۰۶ تولید شده است. دو رقم اول تعداد هفته گذشته از سال و دو رقم آخر بیانگر سال هستند.

 

 

 

 

.

نحوه تعویض لاستیک خودرو

داشتن آگاهی از نحوه تویض لاستیک پنچر، مهارت ارزشمندی است که در صورت از حرکت باز ایستادن خودروی شما بسیار سودمند می باشد . جک، چراغ یا تابلوی اخطار جاده ای و ابزار سنجش فشار هوای تایر به انجام صحیح این کار کمک میکنند . اگر تا کنون لاستیک پنچر خودروی خود را تعویض نکرده اید ، ممکن است به نظر کار دشواری به نظر برسد . اما با داشتن آگاهی کافی و استفاده از ابزارهای مناسب، میتوانید تایر خودرو را در مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه عوض کنید . دستورالعمل تعویض تایر در زیر شرح داده شده است .

نحوه تعویض تایر خودرو

  1. جوانب احتیاط و اصول ایمنی را مراعات کنید: اولین گام شما برای تعویض لاستیک این است که اطمینان حاصل کنید این کار را در ایمن ترین محل ممکن و همچنین به ایمن ترین روش ممکن انجام میدهید .
  2. یک مکان مسطح بیابید: اطمینان حاصل کنید که اتومبیل شما بر روی یک سطح صاف و دور از وسایط نقلیه در حال عبور و مرور متوقف شده است
  3. اتومبیل خود را پارک کنید: اگر خودروی شما دنده اتوماتیک است باید دنده بر روی حالت Park بوده و اگر دنده دستی است باید آن را در وضعیت دنده یک یا دنده عقب قرار دهید .
  4. چراغهای خطر را روشن کنید: چراغهای خطر خودرو را که کلید آن معمولا بر روی سینه مقابل راننده تعبیه میشود، روشن کنید . این کار حتی به هنگام تعویض لاستیک در منزل نیز بسیار مهم است . علت این است که برخی از وسایل نقلیه مجهز به یک قابلیت به نام تعلیق هوا (ARS) هستند . ARS قابلیت خودروها برای همسطح شدن اتوماتیک را از بین میبرد و این عمل تنها زمانی امکانپذیر است که چراغ های خطر روشن باشند . به این ترتیب میتوانید یک طرف اتومبیل را بدون خطر بلند کنید .
  5. تثبیت کردن خودور: هر لاستیک را که میخواهید عوض کنید، مانع را به صورت قطری نسبت به آن قرار دهید . به طور مثال اگر لاستیک جلو سمت راننده پنچر است باید لاستیک عقب سمت سرنشین را تثبیت کنید . لازم است که یک مانع سنگین در پشت لاستیک مورد نظر قرار دهید تا از حرکت خودرو  به هنگام تعویض لاستیک جلوگیری گردد . اگر گیره مهار لاستیک ندارید میتوانید از یک سنگ بزرگ یا یک قطعه چوبی ۲ در ۴ (عرض ۴ واحد، ضخامت ۲ واحد) برای این کار استفاده کنید .
  6. تجهیزات لازم را آماده کنید: برای تعویض صحیح و موفق یک لاستیک، وجود سه وسیله ضروری است جک قیچی شکل یا جک هیدرولیکی که معمولا به همراه وسیله نقلیه عرضه میگردد . لاستیک زاپاس که میتواند به صورت یک تایر کامل و یا یک تایر موقتی باشد . آچار چرخ که معمولا به همراه خودرو عرضه میگردد . آچار چرخ وسیله ای سه منظوره میباشد: اولا که یک میله اهرم برای خارج کردن قالپاق چرخ است، دوما از آن برای باز کردن پیچ های مهار چرخ استفاده میشود و سوما نقش اهرم را برای جک دارد .
  7. چراغ خطر یا موانع اخطار دهنده را کنار خودرو مستقر کنید: در صورت امکان تمامی جوانب ایمنی را مراعات نموده و هم از چراغ های اخطار جاده ای و هم موانع مخروطی شکل اعلام احتیاط استفاده کنید .
  8. تایر زاپاس را پیدا کنید: اکثر تایرهای زاپاس در صندوق عقب خودرو و زیر کفپوش تعبیه میشوند . اما در برخی از مدلهای وانت و ون، تایر زاپاس در زیر وسیله نقلیه نیز میتواند قرار داشته باشد .

توجه : خودروهای پیشرفته جدید مجهز به تایرهایی هستند که اصطلاحا به آن سیستم حرکت با لاستیک پنچر (Run Flat Tires) گفته میشود . در این نوع خودروها به جای وجود لاستیک زاپاس جهت تعویض با لاستیک پنچر، یک سنسور کنترل فشار هوای لاستیک بر روی اتومبیل تعبیه شده است که فشار هوای هریک از لاستیکها را تحت کنترل دارد . در صورت فعال شدن علامت اخطار مربوطه بر روی داشبورد خودرو، راننده متوجه میشود که فشار هوای یکی از لاستیکها کم است . این سیستم به گونه ای طراحی شده است که میتوانید تا مسافتی بدون وجود هوا در لاستیکها رانندگی کرده و خود را به نزدیکترین تعمیرگاه جهت تعمیر تا تعویض لاستیک برسانید .

  1. قرار دادن جک: قسمت تخت جک را زیر خودرو قرار دهید تا اندکی از فشار وارده بر روی پیچهای چرخ کاسته شود . به این ترتیب باز کردن یا شل کردن پیچها آسانتر خواهد شد . در بیشتر خودروها علامت ها یا فلش هایی بر روی بدنه خودرو حک شده اند که محل صحیح استقرار جک را نشان میدهند . برخی خودروها نیز دارای بالشتک های لاستیکی مخصوصی برای قرار دادن جک هستند . مشخص کردن محل استقرار جک در دفترچه راهنمای خودرو بسیار مهم است چراکه استقرار نادرست جک در محل نامناسب میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد .
  2. قالپاق چرخ را خارج کنید: میتوانید با استفاده از طرف اهرم مانند آچار چرخ قالپاق را باز نموده و از همین ابزار برای شل کردن  نه باز کردن کامل پیچهای چرخ استفاده کنید .

توجه : چرخ برخی از خودروها دارای یک ضامن بر روی پیچ چرخ هستند که باید حتما آچار مخصوص این ضامن ها را داشته باشید .

  1. خودرو را بلند کنید : اطمینان حاصل کنید که جک به صورت کج قرار نگرفته باشد و کاملا همسطح با زمین قرار داشته باشد . پس از حصول اطمینان، شروع به بلند کردن خودرو کنید تا اینکه تایر مورد نظر به طور کاملا از سطح زمین جدا گردد . جک باید به صورت صاف به سمت بالا حرکت کند و هر باری که دسته جک را بالا و پایین میکنید، باید خودرو حالت پایداری خود را حفظ کند . هر زمان که احساس نمودید با بالا رفتن جک خودروی شما حالت پایدار ندارد، خودرو را پایین آورده و جک را دوباره مستقر کنید .
  2. پایه های تکیه گاهی جک را قرار دهید : اگر پایه های تکیه گاهی دارید میتوانید از آنها استفاده کنید . این پایه ها به پایدار نگاه داشتن خودرو در صورت بروز مشکل در جک کمک میکنند .
  3. پیچهای چرخ را باز کنید: با استفاده از آچار چرخ، پیچهای مهار را به طور کامل باز نموده و در کناری بگذارید .
  4. چرخ را خارج کنید: با استفاده از دو دست چرخ را مستقیم به سمت خود بکشید تا از کاسه چرخ جدا گردد . گاهی اوقات ممکن است به علت وجود زنگ زدگی، چرخ بر روی کاسه گیر کرده باشد که در این صورت میتوانید با چند ضربه سریع پا تایر را کمی بر روی کاسه چرخ شل کنید .
  5. تایر زاپاس را جا بزنید: تایر زاپاس را برداشته و آن را به طور مستقیم بر روی کاسه چرخ ،دقیقا مشابه با حالت خارج نمودن تایر پنچر، قرار دهید .
  6. پیچهای چرخ را ببندید: پیچها را برداشته و هرکدام را در محل مربوطه قرار دهید . با چرخاندن پیچها در جهت عقربه های ساعت شروع به بستن آنها کنید تا به طور کامل سفت شوند .
  7. خودور را به آرامی پایین بیاورید: جک را به آرامی پایین بیاورید تا خودرو آهسته با سطح زمین تماس یابد تا حدی که مقاومت کافی در برابر چرخش داشته باشد .

توجه : حال میتوانید با استفاده از آچار چرخ پیچها را بیشتر سفت کنید . این عمل را به صورت متقاطع (ضربدری) انجام دهید تا از عمود بودن تایر بر روی کاسه چرخ و استقرار یکسان بر روی آن از تمامی جهات، اطمینان داشته باشید .

  1. ماشین را به طور کامل بر روی زمین قرار دهید: جک را به طور کامل پایین بیاورید تا خودروی شما بر روی زمین قرار گیرد .
  2. جک را خارج کنید: جک را از زیر خودرو خارج کنید و بار دیگر پیچها را کنترل کنید که کاملا سفت باشند .
  3. فشار هوای تایر را کنترل کنید: اگر ابزار فشار سنج دارید، با استفاده از آن فشار هوای درون لاستیک زاپاس و سپس بقیه لاستیک ها را چک کنید . فشار هوای تایر زاپاس باید برابر با بقیه تایرها و حداقل باشد . اگر لاستیک زاپاس شما از نوع موقتی است، فشار هوا باید در محدوده ۵۵-۶۰ PSI باشد. میتوانید مقدار فشار مناسب وسیله نقلیه خود را از دفترچه راهنمای خودرو و یا برچسب موجود بر روی پایه درب خودرو، بیابید .
  4. پاکسازی: لاستیک پنچر را برداشته و به همراه ابزار و علائم اخطار در صندوق عقب خودرو قرار دهید . اطمینان حاصل کنید گیره تثبیت چرخ یا هرگونه مانع قرار گرفته در پشت تایر را برداشته اید . اگر تایر زاپاس شما یک تایر سایز کامل است میتوانید به رانندگی خود ادامه دهید . اما اگر از زاپاس موقت استفاده میکنید، مشکل شما فعلا برطرف شده است ولی نمیتوانید بیشتر از سرعت  رانندگی کنید .
  5. پیدا کردن یک تایر تمام سایز جایگزین: حال شما موفق به تعویض تایر شده اید . گام آخر این است که خود را به نزدیکترین کارگاه پنچرگیری برسانید .

نحوه آماده شدن برای پنچری های بعدی

البته که تعویض صحیح تایر با کسب آمادگی در منزل شروع میشود . اگر این مطلب را جهت آماده شدن برای تعویض لاستیک پنچر در آینده مطالعه میکنید، توصیه میکنیم که موارد زیر را نیز برای آماده سازی خود مد نظر داشته باشید:

  • سایز دقیق آچار بکس متناسب باسایز پیچ چرخها
  • یک دسته آچار  یک دسته بلند که برای شل کردن پیچهای سفت چرخ استفاده میشود .
  • یک پایه تکیه گاهی جک برای نگه داشتن خودرو در صورت نیاز به خارج نمودن جک در حین تعویض چرخ .
  • فشار سنج تایر برای اندازه گیری میزان فشار هوا درون تایر قبل از تعویض و همچنین کنترل فشار هوا در سایر تایرها و چرخ زاپاس .
  • چراغهای اخطار جاده ای و یک مانع مخروطی نارنجی رنگ که به سایر رانندگان در حال عبور اخطار میدهند که شما در حال تعویض تایر در کنار جاده هستید .
  • یک جفت دستکش کار برای تمیز نگه داشتن دستها و جلوگیری از انتقال ذرات خاک و کثیفی به داخل اتومبیل .